Προστάτεψε την Καρδιά σου: Οδηγός για τη Στεφανιαία Νόσο
Τι είναι στεφανιαία νόσος
Η στεφανιαία νόσος είναι η κύρια αίτια θανάτου στην χώρα μας και το μεγαλύτερο πρόβλημα δημοσίας υγείας. Ένας στους τρεις θανάτους οφείλεται στην στεφανιαία νόσο. Εκτός από τους θανάτους που προκαλεί, έχει και τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις.
Η στεφανιαία νόσος είναι η πάθηση των αρτηριών της καρδίας, η στεφανιαίων αρτηριών όπως ονομάζονται, γιατί ζώνουν την καρδιά σαν στεφάνι. Αυτές οι αρτηρίες τροφοδοτούν την καρδιά με οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες.
Όταν αυτές οι αρτηρίες στενεύουν λόγω συσσώρευσης λίπους στο τοίχωμα τους και δημιουργούν αθηρωματικές πλάκες, η ροή του αίματος στην καρδιά μειώνεται προκαλώντας ισχαιμία, πόνο στο στήθος η στηθάγχη.
Όταν η αρτηρία αποφραχτεί εντελώς, είτε λόγω της εξέλιξης της αθηρωματικής πλάκας είτε λόγω ρήξης της πλάκας και δημιουργίας θρόμβου, τότε προκαλείται το έμφραγμα του μυοκαρδίου δηλαδή ή νέκρωση τμήματος του καρδιακού μυός.
Τι προκαλεί την στεφανιαία νόσο
Οι παράγοντες κινδύνου πού ενοχοποιούνται για την δημιουργία τής στεφανιαίας νόσου περιλαμβάνουν:
- Μη αναστρέψιμοι παράγοντες: κληρονομικότητα
- Αναστρέψιμοι παράγοντες: Κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, υψηλή χοληστερόλη. Άλλοι δευτερεύοντες παράγοντες περιλαμβάνουν την καθιστική ζωή, την παχυσαρκία, το άγχος ,την αυξημένη ομοκυστείνη.
Συμπτώματα της στεφανιαίας νόσου
Η στεφανιαία νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με τρεις τρόπους:
- Πόνος στο στήθος κατά την άσκηση (σταθερή στηθάγχη) .Περιγράφεται συνήθως ως σφίξιμο, βάρος, πίεση η κάψιμο. Τις ποιο πολλές φορές ο πόνος εντοπίζεται πίσω από το στέρνο με πιθανή αντανάκλαση στην κάτω γνάθο, αριστερό ή και δεξιό άνω άκρο, στην πλάτη και σπάνια στο επιγάστριο διάρκειας λίγων λεπτών.
Οποιοσδήποτε πόνος στο στήθος με τα χαρακτηριστικά που αναφέραμε, στην κόπωση είναι ύποπτος για στεφανιαία νόσο μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Άλλες φορές ο πόνος μπορεί να εμφανίζεται στην ηρεμία οπότε μιλούμε για ασταθή στηθάγχη η οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα διότι μπορεί να εξελιχθεί σε έμφραγμα του μυοκαρδίου.
- Έμφραγμα του μυοκαρδίου: Μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση τής στεφανιαίας νόσου. Εμφανίζεται με έντονο πόνο στο στήθος ο οποίος δεν υποχωρεί και συνοδεύεται κάποτε με εφίδρωση και τάση για εμετό. Δυστυχώς το έμφραγμα του μυοκαρδίου μπορεί να είναι το πρώτο σύμπτωμα αυτής της νόσου και συνήθως οφείλεται σε ρήξη της αθηρωματικής πλάκας και απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
- Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος Δυστυχώς η στεφανιαία νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με αυτόν τον δραματικό τρόπο.
Πως γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από το ιατρικό ιστορικό. Ένας οπισθοστερνικός πόνος στην κόπωση είναι ύποπτος για στεφανιαία νόσο.
Το ηλεκτροκαρδιογράφημα είναι σημαντικό αλλά στις μισές περίπου των περιπτώσεων παραμένει φυσιολογικό.. Άρα ένα φυσιολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα δεν αποκλείει την στεφανιαία νόσο. Ακολουθούν οι παρακλητικές εξετάσεις. Η γνωστή δοκιμασία κοπώσεως της οποίας η ευαισθησία, δηλαδή η ικανότητα να διαγνώσει το πρόβλημα είναι κάτω του 60- 70%. Μια αρνητική δοκιμασία κοπώσεως δεν αποκλείει την ύπαρξη της στεφανιαίας νόσου. Ακολουθούν η δοκιμασία φόρτισης, τα ραδιοϊσότοπα, η αξονική αγγειογραφία και τέλος η αγγειογραφία η οποία είναι η καλύτερη απεικονιστική μέθοδος για διάγνωση της στεφανιαίας νόσου. Αναλόγως των ευρημάτων της αγγειογραφίας αποφασίζεται εάν κάποιος θα ακολουθήσει μόνο φαρμακευτική αγωγή, θα υποβληθεί σε αγγειοπλαστική (μπαλονάκι) , ή θα υποβληθεί σε αορτοστεφανιαία παρακαμπτήριο εγχείρηση ( bypass)
Θεραπεία της στεφανιαίας νόσου
- Φαρμακευτική αγωγή είτε αυτή είναι υπογλώσσια χάπια για έλεγχο της στηθαγχικής κρίσης είτε φάρμακα για έλεγχο των συμπτωμάτων και πρόληψη των επιπλοκών.
- Αγγειοπλαστική (μπαλονάκι), όπου γίνεται διαστολή τής αρτηρίας με καθετήρα και τοποθέτηση στεντ ή ενδοαυλικός νάρθηκας για να παραμείνει ανοικτό το αγγείο. Σε περίπτωση εμφράγματος του μυοκαρδίου επιβάλλεται ο ασθενής να μεταφερθεί το συντομότερο δυνατό σε ιατρικό κέντρο το οποίο διαθέτει αιμοδυναμικό εργαστήριο για να υποβληθεί σε πρωτογενή αγγειοπλαστική δηλαδή διάνοιξη του αγγείου το συντομότερο δυνατόν και αποκατάσταση της στεφανιαίας κυκλοφορίας. Αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία του εμφράγματος του μυοκαρδίου και καθορίζει την καλύτερη πρόγνωση. Όσο ποιο γρήγορα ανοίξει το αγγείο (τις πρώτες ώρες από την έναρξη του πόνου) τόσο το καλύτερο εφόσον περιορίζεται έτσι η νέκρωση του καρδιακού μυός.
- Αορτοστεφανιαία παρακαμπτήριος εγχείρηση (bypass). Σε περίπτωση που δεν μπορεί να γίνει αγγειοπλαστική συνήθως λόγω νόσου πολλών αγγείων.
Πρόληψη της στεφανιαίας νόσου
Η πρόληψη της στεφανιαίας νόσου επιτυγχάνεται με τον έλεγχο των παραγόντων κινδύνου
1. Αποφυγή ή διακοπή του καπνίσματος.
2. Σωστή διατροφή χαμηλή σε λίπη και χοληστερόλη.
3. Μέτρηση και έλεγχος της αρτηριακής πίεσης,
4. Συστηματική άσκηση
5. Μέτρηση του σακχάρου και χοληστερόλης
6. Διαχείριση τού άγχους.
Σίγουρα η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία και υγεία μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από εμάς.
Δρ Πάμπης Νικολαΐδης, MD, FESC, FACC
Καρδιολόγος - Παθολόγος
