Κατανοώντας την Υπέρταση: Βασικές Πληροφορίες για την Προστασία της Υγείας σας
Τι είναι αρτηριακή πίεση και τι είναι υπέρταση;
Αρτηριακή πίεση είναι η πίεση που ασκεί το αίμα στο εσωτερικό τοίχωμα των μεγάλων αρτηριών του σώματος που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά σε όλα τα όργανα του σώματος.
Υπέρταση σημαίνει ότι η αρτηριακή πίεση είναι συνεχώς πάνω από τα φυσιολογικά όρια.
Η υπέρταση αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα δημόσιας υγείας λόγω της θνησιμότητας, της νοσηρότητας και της αναπηρίας που προκαλεί στον πληθυσμό.
Ποια είναι τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης ;
Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας του 2024:
- Η ιδανική αρτηριακή πίεση είναι <120/70 mmHg
- Υπέρταση θεωρείται η αρτηριακή πίεση ≥ 140/90 mmHg
- Αυξημένη αρτηριακή πίεση 120-139 / 70-89 mmHg.
Στην περίπτωση αυτή αποφασίζει ο θεράπων γιατρός κατά πόσο θα δοθεί φαρμακευτική αγωγή.
Τι είναι συστολική και τι διαστολική πίεση ;
Η καρδιά είναι μία αντλία. Όταν η καρδιά συστέλλεται, συσπάται, για να προωθήσει το αίμα μέσω των αρτηριών προς τα όργανα του σώματος δημιουργεί την συστολική η υψηλή πίεση και όταν διαστέλλεται, χαλαρώνει για να δεχθεί νέο αίμα δημιουργεί την διαστολική η χαμηλή πίεση.
Και οι δύο είναι επιβλαβείς για τον οργανισμό με την συστολική να είναι πιο επιβλαβής στα ηλικιωμένα άτομα
Πόση συχνή είναι η υπέρταση ;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας 1.2 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκόσμια ηλικίας 20-79 ετών είναι υπερτασικοί.
Ένας στους τέσσερις ενήλικες εμφανίζει υπέρταση. Η αρτηριακή πίεση αυξάνεται με την ηλικία. Στην ηλικία των 65 ετών ένας στους δύο είναι υπερτασικός.
Δυστυχώς πολλοί δεν γνωρίζουν ότι έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση διότι δεν έχουν συμπτώματα. Πολλοί δε από τούς υπερτασικούς που λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή δεν ελέγχουν ικανοποιητικά την αρτηριακή τους πίεση.
Πως καταλαβαίνει κάποιος ότι έχει ψηλή πίεση ;
Δεν μπορεί κανένας να στηριχθεί στα συμπτώματα για να γίνει διάγνωση της υπέρτασης. Δυστυχώς πολύ συχνά η αυξημένη αρτηριακή πίεση δεν δίνει συμπτώματα.
Το ισχυρό μήνυμα είναι ότι η διάγνωση της υπέρτασης στηρίζεται αποκλειστικά στην μέτρηση της αρτηριακής πίεσης .
Ποιος είναι ο σωστός τρόπος μέτρησης της πίεσης στο σπίτι ;
O σωστός τρόπος μέτρησης της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι είναι πολύ σημαντικός στην διάγνωση και αντιμετώπιση της υπέρτασης.
Χρησιμοποιήστε ένα αξιόπιστο πιεσόμετρο συνήθως ηλεκτρονικό, προτιμώντας αυτά πού μετρούν την πίεση στον βραχίονα, παρά αυτά του καρπού και του δακτύλου, που δεν δίνουν συνήθως αξιόπιστες μετρήσεις (πιστοποιημένα πιεσόμετρα στο STRIDE BP στο διαδίκτυο).
Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι πρέπει να γίνεται μετά από 5-10 λεπτά ψυχικής ηρεμίας και σωματικής ανάπαυσης. Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης μετά από ψυχική υπερένταση, εκνευρισμό, κρίση πανικού, σωματικό πόνο ή άσκηση δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη, δίνει παραπλανητικά αποτελέσματα και πρέπει να αποφεύγεται.
Μισή ώρα πριν την μέτρηση της πίεσης θα πρέπει να αποφεύγεται ο καφές. Οι μετρήσεις γίνονται σε καθιστή θέση με την πλάτη να ακουμπά στην ράχη της καρέκλας και το χέρι να ακουμπά σε σταθερή επιφάνεια πχ τραπέζι. Η περιχειρίδα, κατάλληλου μεγέθους, τοποθετείται έτσι ώστε να εφαρμόζει κατευθείαν πάνω στον βραχίονα και να βρίσκεται περίπου στο ύψος της καρδίας. Παίρνουμε δυο φορές την πίεση με απόσταση 1-2 λεπτών και εάν έχουν μεγάλη διαφορά και τρίτη φορά.
Η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης την πρώτη φορά γίνεται και στους δυο βραχίονες και λαμβάνεται υπόψη η ψηλότερη τιμή για τις μελλοντικές μετρήσεις.
Συχνά σε οριακές η άλλες καταστάσεις ο θεράπων ιατρός ζητά από τον ασθενή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στο σπίτι πρωί και βράδυ για μια βδομάδα για να ληφθούν σωστές αποφάσεις.
Η εναλλακτική λύση είναι η 24ωρη καταγραφή της αρτηριακής πίεσης με φορητό ηλεκτρονικό πιεσόμετρο που μετρά την αρτηριακή πίεση σε τακτά χρονικά διαστήματα κάτω από κανονικές συνθήκες ζωής και δραστηριότητας του εξεταζόμενου.
Τι είναι υπέρταση της λευκής μπλούζας;
Σε μερικά άτομα γύρω στο 15% παρατηρείται το φαινόμενο να έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση στο ιατρείο ενώ στο σπίτι οι μετρήσεις να είναι φυσιολογικές. Σε αυτές τις περιπτώσεις η 24ώρη καταγραφή της πίεσης με φορητή συσκευή μέτρησης της πίεσης ή η μέτρηση της πίεσης πρωί και βράδυ στο σπίτι από τον ασθενή για μια βδομάδα είναι πολύ χρήσιμη για την διάγνωση και αντιμετώπιση της υπέρτασης.
Που οφείλεται η ψηλή αρτηριακή πίεση, η υπέρταση ;
Στην μεγάλη πλειονότητα τους 90-95% η υπέρταση είναι αγνώστου αιτιολογίας και λέγεται ιδιοπαθής. Στις περιπτώσεις αυτές αρκεί ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης. Σε λίγες περιπτώσεις 5-10% η υπέρταση οφείλεται σε κάποιο συγκεκριμένο νόσημα όπως χρόνια νεφροπάθεια, καλοήθεις όγκοι του επινεφρίδιου , η στένωση του ισθμού της αορτής, η στένωση της νεφρικής αρτηρίας, το Σύνδρομο υπνικής άπνοιας. Η διερεύνηση της δευτεροπαθούς υπέρτασης όπως ονομάζεται γίνεται από τον θεράποντα ιατρό σύμφωνα με συγκεκριμένα κριτήρια.
Ο υπερτασικός πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι ορισμένα φάρμακα δυνατόν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση όπως τα αντιφλεγμονώδη πού δίνονται συχνά σαν παυσίπονα, η κορτιζόνη κλπ καθώς και η υπερβολική χρήση αλκοόλ.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι από την υπέρταση;
Συχνά η ψηλή αρτηριακή πίεση δεν δίνει συμπτώματα. Γι’ αυτό ονομάζεται ο ύπουλος δολοφόνος.
Η ψηλή αρτηριακή πίεση αποτελεί τον ισχυρότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κίνδυνου για εγκεφαλικό επεισόδιο και ένα από τους σημαντικούς παράγοντες κίνδυνου για έμφραγμα του μυοκαρδίου, καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια.
Ποια είναι η θεραπεία της υπέρτασης ;
Η υπέρταση συνήθως δεν θεραπεύεται αλλά ελέγχεται με τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και την φαρμακευτική αγωγή.
Τα υγιεινοδιαιτητικά μέτρα περιλαμβάνουν αλλαγή τού τρόπου ζωής:
- μείωση του σωματικού βάρους,
- μείωση της πρόσληψης αλατιού,
- αύξηση της ποσότητας του καλίου που ευρίσκεται στα φρούτα και λαχανικά,
- σωματική άσκηση (150 λεπτά αερόβιας άσκησης την εβδομάδα και ισομετρική άσκηση διάρκειας 20 λεπτών τρείς φορές την εβδομάδα)
- μείωση της κατανάλωσης οινοπνευματικών ποτών.
Η φαρμακευτική αγωγή είναι πολύ σημαντική στην θεραπεία της υπέρτασης.
Δεν υπάρχει υπέρταση που δεν αντιμετωπίζεται με φάρμακα. Έχει γίνει τεράστια πρόοδος στον τομέα αυτό με αποτελεσματικά φάρμακα ή συνδυασμό φαρμάκων Ο σχεδιασμός της αντιυπερτασικής θεραπείας γίνεται από τον θεράποντα ιατρό και εξατομικεύεται για τον κάθε ασθενή. Η επιλογή των φαρμάκων καθορίζεται από πολλούς παράγοντες όπως η συνύπαρξη άλλων προβλημάτων υγείας, την ηλικία, προηγούμενες παρενέργειες φαρμάκων κλπ. Κατά κανόνα η αντιυπερτασική αγωγή χορηγείται για όλη την ζωή και τροποποιείται διαχρονικά αναλόγως της αποτελεσματικότητας της φαρμακευτικής αγωγής.
Σύμφωνα με τις τελευταίες κατευθυντήριες γραμμές φαρμακευτική αγωγή ενδείκνυται εάν η αρτηριακή πίεση είναι > 140/90 mmHg.
Στην περίπτωση αυξημένης αρτηριακής πίεσης 120-139 / 70-89 mmHg η φαρμακευτική αγωγή ενδείκνυται σε άτομα αυξημένου κινδύνου για καρδιακά συμβάματα όπως η συνύπαρξη εγκατεστημένης αθηρωματικής νόσου σακχαρώδους διαβήτη, οικογενούς υπερλιπιδαιμίας ή χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας.
Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι η αρτηριακή πίεση <130/80 mmHg.
Στην δευτεροπαθή υπέρταση μπορεί να αντιμετωπιστεί η αιτία τής υπέρτασης όπως η χειρουργική αφαίρεση του αδενώματος του επινεφρίδιου, η αγγειοπλαστική στην στένωση της νεφρικής αρτηρίας.
Γιατί πρέπει να παρακολουθείται η αρτηριακή πίεση κατά την κύηση;
Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι επικίνδυνη τόσο για την μητέρα όσο και για το έμβρυο με σοβαρότερη επιπλοκή αυτή της προεκλαμψίας που εκδηλώνεται μετά την 20η εβδομάδα κύησης με λευκωματουρία, περιφερικά οιδήματα, διαταραχές της πήξης και ηπατικής λειτουργίας. Η στενή παρακολούθηση και θεραπεία στην περίπτωση αυτή είναι επιβεβλημένη.
Ποιο είναι το μηνuμα στους υπερτασικούς;
- Η υπέρταση είναι από τους σημαντικότερους παράγοντες κίνδυνου για εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα του μυοκαρδίου και νεφρική ανεπάρκεια.
- Μετρήστε την πίεσης σας διότι είναι ο μόνος τρόπος να ξέρετε αν είσαστε υπερτασικός.
- Η ψηλή πίεση δυστυχώς δεν δίνει συμπτώματα εξ ου και ονομάζεται ο σιωπηλός και ύπουλος δολοφόνος. Μπορεί όμως αυτή να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να μειώσει δραστικά τις σοβαρές επιπλοκές της αυξημένης αρτηριακής πίεσης.
- Οι ιατροί εκτιμούν τον ολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχει ο υπερτασικός και προχωρούν στην σφαιρική αντιμετώπιση της κάθε περίπτωσης λαμβάνοντας υπόψη την συνύπαρξη και άλλων παραγόντων κίνδυνου που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά συμβάματα όπως ο διαβήτης, η ψηλή χοληστερόλη και το κάπνισμα.
